Deiyonizasyon (İyon değiştirme)
İyon değiştirme, (deiyonize, demineralize, deiyonizasyon, demineralizasyon) bir iyonun diğer bir iyonla yer değiştirmesidir. Bu işlem için reçineler kullanılır. Reçineler katyon değiştirici reçine ve anyon değiştirici reçine veya bunların kombinasyonu olabilir. Katyon değiştirme veya baz değiştirme, pozitif bir iyonun diğer pozitif bir iyonla yer değiştirmesi olup doğal sularda katyonlar Ca+2, Mg+2, Na+, H+, Fe+2 ve Mn+2 gibi anyon değiştirme veya asit değiştirme yani negatif bir iyonun diğer negatif bir iyonla yer değiştirmesi olup doğal sularda anyonlar genel olarak Cl, SO4, NO3 gibi maddelerdir.
Reçineli katyon değiştiriciler, sülfonatlarla çevrilmiş polistrenlerin sentetik organik polimerleridir. Bunlar daneli ve boncuğa benzer şekilde imal edilirler. Kimyasal formülleri Na2R ve H2R ile gösterilir. Na2R sodyum devresindeki işletmeye göre bir değiştiricidir. Sodyum devresinde rejenerasyon (yani reçinelerin yenilenmesi) NaCl ile, hidrojen devresindeki iyon değiştiricilerin yenilenmesi asitle yapılmaktadır.
İyon değiştirme için ana olarak iki metod
kullanılmaktadır. Bunlar ayrı yatak ve karışık yataktır. Ayrı yataklarda
katyon ve anyon reçineler ayrı basınçlı tanklara yüklenirler. Bu tanklar
aside dayanaklı olmalıdır. İşletme sırasında su önce katyonik
reçinelerden daha sonra anyonik reçinelerden geçer. Reçineler zamanla
tıkanırlar, bu yüzden asit ve kostikle rejenere edilmeleri gerekir.
Deiyonize - Demineralize su sistemleri rejenerasyondaki kimyasal madde giderleri,
yıkama suyu miktarı, ön arıtma gerekliliği, rejenerasyon suyu
nötralizasyonu göz önüne alınarak farklı tiplerde dizayn edilebilirler.